februari 2015

Sytze Ypma, Predikant van de Protestantse Gemeente te Scharnegoutum

De preek als derde sacrament van de PKN

Sytze Ypma

“Alles is sacrament, want ‘sacrament’ is niets anders dan een vorm waarin God en mens elkaar ontmoeten,” schrijft de monnik Benoît Standaert in Spiritualiteit als levenskunst. Deze ruime visie op het sacrament vormt de kapstok waaraan ik dadelijk de rest van mijn blog ophang.

Eerst dit. Op locatie Beukbergen in Huis ter Heide stond de Geruchtdag van 30 januari jl. in het teken van de preek. Tevoren was ik benieuwd, of er ook over de preek als sacrament gesproken zou worden. Ik hoopte stiekem, dat de dag daarop zou uitmonden. Ik zou er dan graag een pleidooi voor willen voeren. Griep echter gooide roet in dit voornemen. Ik lag op bed in plaats van onder het gehoor te zitten van onze kersverse dr René van der Rijst en het geheim van het verhaal door Geert Kimpen ontfutseld te horen worden.

Lijdend aan koorts vroeg ik mij af, of je ook ergens kunt zijn waar je niet bent. U merkt, ik was aan de beterende hand. Want natuurlijk kun je ergens zijn waar je niet bent. Bijvoorbeeld in gedachten. De beperking van ergens in gedachten bij zijn bleek echter al snel, want of het op de jongste Geruchtdag over de preek als sacrament ging, bleef gissen. Hoe het ook zij, ik neem hier de gelegenheid te baat om daar een lans voor te breken. Wat mij betreft wordt de preek het derde sacrament in onze Protestantse eredienst. Denk je eens in: iedere week een sacramentele rite die preek heet. De preek als een sacrament beschouwen is eigenlijk een bekrachtigen van iets wat het al is. De preek is al een sacrament, zonder dat we het als zodanig waarderen. De preek is immers bij uitstek ‘een vorm waarin God en mens elkaar ontmoeten’. Als het dat niet is, is het geen preek. Door de preek nog eens officieel per synodaal besluit als een sacrament te waarderen, zou het preken de status krijgen die het ‘verdient’. En dat geeft kerkordelijke bedding voor de spirituele diepte die een preek dient te hebben.

De preek als sacrament is een vorm (rite) waarin op creatieve wijze – dat is de taak van de predikant - een verbinding aan het licht komt tussen de Bijbeltekst, God en ons leven. Daarbij ga ik er vanuit, dat in die heilige tekst ‘iets’ van God bewaard ligt. De centrale vraag achter het barensproces van de preek is deze: “Wat wil God ons door deze heilige, liturgische teksten zeggen?” En de kunst van het exegetiseren, bidden en mediteren is de tegenwoordigheid van God in de preek aan het licht te laten komen. Dit schrijvend schiet mij te binnen, dat de eerste stelling bij het proefschrift van Frits de Lange ooit luidde: “Preken is troosten.” De troost van het preken zit hem dus in het ‘zien’ schijnen van dat licht. Als dat in een preek gebeurt, doet het zijn werkt als sacrament. Het geluk van ons predikantenwerk is, dat we dat mysterie een dienst mogen bewijzen. 

Delen: